Zmiany monsunów zagrażają „trzeciemu biegunowi” i bytowi ponad 1,5 miliarda ludzi
1 września 2025, 09:28Wysokogórskie obszary Azji – głównie Himalaje i Tybet, ale też Karakorum, Hindukusz czy Pamir – zwane są „trzecim biegunem”, gdyż zawierają największe rezerwy lodu poza Arktyką i Antarktyką. Znajdują się tam dziesiątki tysięcy lodowców, od których zależy byt 1,5-2 miliardów ludzi. Lodowce zapewniają im wodę do picia, generowania energii i na potrzeby rolnictwa. Nie od dzisiaj wiadomo, że w wyniku globalnego ocieplanie utrata lodu przez te lodowce przyspiesza. Obecnie każdego roku tracą one ponad 22 gigatony (miliardy ton) lodu rocznie. Naukowcy z University of Utah i Virginia Tech dowiedli właśnie, że zmiany zachodzące w występowaniu monsunów w Azji Południowej, również przyspieszają topnienie lodowców „trzeciego bieguna”.
Powrót mumii
7 listopada 2012, 11:37Minister kultury Boliwii Pablo Groux oddał peruwiańskiemu koledze po fachu Luisowi Peirano 700-letnią mumię, która została skradziona przez handlarzy starożytnościami. By chronić cenny obiekt, na czas przekazania owinięto go białym lnem. Uroczystość odbyła się w peruwiańskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych w Limie. Urzędnicy podpisali też dokument, który ma ułatwić współpracę w zakresie walki z przemytem.
Niezwykły krzyżyk z Brandenburgii. Świadek wkraczania chrześcijaństwa na tereny Słowian
27 stycznia 2026, 08:24Minister nauki, badań i kultury Brandemburgii, Manja Schüle, poinformowała o dokonaniu niezwykłego odkrycia w pobliżu Poczdamu. Juliane Rangnow, zajmująca się amatorsko ochroną zabytków, znalazła wykonany z brązu niewielki krzyż z X/XI wieku. Nie jest to jednak odkrycie jak każde inne. Zabytek idealnie pasuje do formy, którą odkryto przed ponad 40 laty. Już samo znalezienie i średniowiecznej formy odlewniczej, i ozdoby wykonanej za jej pomocą jest czymś niezwykłym. Ponadto jest to znalezisko bardzo wczesne. Pokazuje, że już wówczas chrześcijaństwo w zamieszkanej głównie przez Słowian Brandenburgii chrześcijaństwo odgrywało istotną rolę.
Dyskretna natura kopania...
17 stycznia 2013, 15:24Jeszcze 9 lat temu Richard Dawkins, twórca pojęcia fenotypu rozszerzonego, narzekał, że nikt nie przeprowadził genetycznego studium, podchodząc do zwierzęcych artefaktów jak do fenotypu. Naukowcy z Harvardu wzięli to sobie chyba do serca, stąd ich studium nad genami budowania nor u Peromyscus polionotus.
Neandertalczycy z Jaskini Stajnia. Pierwsze badania mDNA wielu mieszkających tam osób
22 kwietnia 2026, 08:21W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znajduje się Jaskinia Stajnia, jedno z najważniejszych stanowisk neandertalskich w Europie Środkowej. Przez dziesiątki tysięcy lat zachowały się w niej nie tylko kości i narzędzia, ale coś cenniejszego – DNA ludzi, którzy żyli tu przed ostatnim zlodowaceniem. Na łamach Current Biology ukazał się właśnie artykuł First multi-individual Neanderthal mitogenomes from north of the Carpathians, którego autorzy – w tym naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Polskiej Akademii Nauk – donoszą o pierwszym udanym odczytaniu kompletnych genomów mitochondrialnych (DNA dziedziczonego po matce) od wielu neandertalczyków z jednego stanowiska na północ od Karpat.
Pirackie oprogramowanie w przemyśle zbrojeniowym
19 marca 2013, 09:48Były prezes ds. naukowych jednej z firm współpracujących z amerykańskim przemysłem zbrojeniowym został skazany na rok więzienia za kupno... pirackiego oprogramowania od rosyjskich i chińskich hakerów. Wronald Best był jednym z głównych klientów witryny Crack99.com
Walka o widoczność w sieci: Google, modele językowe i generatywne odpowiedzi AI
23 lipca 2026, 19:08Przez lata Google miało niemal monopol na widoczność w sieci. Kto zajmował wysokie miejsca w wynikach, ten przejmował uwagę i ruch. Ta pozycja nadal jest bardzo silna – w czerwcu 2026 roku Google miało 89,26% udziału w polskim rynku wyszukiwarek. Dziś jednak o uwagę użytkownika rywalizują również ChatGPT i inne narzędzia AI, które zamiast listy linków mogą podać gotową odpowiedź wraz ze źródłami. Widoczność nie kończy się więc już na pozycji w Google. Liczy się także to, czy marka, strona albo ekspert zostaną uznani za źródło warte przywołania.
Wysokość, na jakiej mieszkamy, wpływa na sposób artykułowania dźwięków
13 czerwca 2013, 13:00Dotąd lingwiści uważali, że związek między strukturą języka a światem naturalnym ogranicza się do odzwierciedlenia wyglądu otoczenia w słownictwie. Teraz jednak wykazano, że wysokość nad poziomem morza wpływa na sposób, w jaki mówimy (fonetykę), co w pewien sposób tłumaczy, dlaczego określone języki powstały tam, a nie gdzie indziej.
Wikingowie nie byli pierwsi
22 sierpnia 2013, 11:41Wyspy Owcze zostały skolonizowane wcześniej niż sądziliśmy, a kolonizatorami nie byli Wikingowie. Zdobyte niedawno dowody wskazują, że ludzie osiedlili się na tych wyspach pomiędzy IV a VI wiekiem n.e. czyli o 300-500 lat wcześniej niż dotychczas sądzono.
Niebezpieczna podróż na gapę
10 października 2013, 09:47Młoda samica dziobaka przeżyła 15-km podróż w komorze silnika samochodu. Zaklinowała się tam, gdy właściciel Toyoty Hilux przejeżdżał przez zalaną przeprawę Angle na rzece Murrumbidgee.
